Kinh nghiệm quản trị · Bài học thực chiến
Trì hoãn của chủ doanh nghiệp: vì sao kế hoạch không chạy?
Đầu năm nào tôi cũng có một bản kế hoạch rất đẹp. Cuối năm nhìn lại, phần lớn những việc quan trọng nhất vẫn nằm nguyên trên giấy. Tôi không lười; tôi bận suốt. Phải mất nhiều năm tôi mới hiểu: ông chủ trì hoãn theo một kiểu khác hẳn nhân viên.

Trì hoãn của chủ doanh nghiệp khó nhận ra hơn trì hoãn của nhân viên, vì nó mặc áo bận rộn. Không ai giao việc cho ông chủ, không ai hỏi hạn chót, và luôn có một cuộc gọi, một tin nhắn, một sự cố cần xử lý ngay. Thế là những việc làm thay đổi doanh nghiệp, như viết quy trình, tuyển người giỏi, làm lại sản phẩm, cứ trôi sang tháng sau. Dưới đây là năm nguyên nhân tôi đã mắc, và cách tôi sửa từng cái.
Nội dung bài viết
1. Kế hoạch là danh sách mong muốn, không phải lịch
Bản kế hoạch của tôi ngày trước toàn động từ đẹp: "chuẩn hoá quy trình", "xây đội kinh doanh", "mở kênh online". Không dòng nào có ngày, giờ, người làm và bước đầu tiên. Một việc không có chỗ trong lịch thì sẽ không bao giờ có thời gian, vì lịch của ông chủ luôn đầy trước.
Cách sửa: mỗi mục tiêu phải đi xuống được đến một ô trong lịch tuần này. Tôi dùng câu "nếu… thì…": nếu 7 giờ sáng thứ Hai, thì tôi mở tệp quy trình bán hàng và viết mục 1 trong 30 phút. Ý định gắn với thời điểm và hành động cụ thể được thực hiện nhiều hơn hẳn ý định chung chung; đây là điều các nghiên cứu tâm lý học hành vi đã kiểm chứng nhiều lần.
2. Việc khẩn cấp luôn thắng việc quan trọng
Khách gọi, nhân viên hỏi, nhà cung cấp giao trễ: những việc này có người chờ, có hậu quả ngay, nên luôn được làm trước. Việc quan trọng nhưng không khẩn cấp thì không ai chờ, cho đến ngày nó thành khủng hoảng.
| Khẩn cấp | Không khẩn cấp | |
|---|---|---|
| Quan trọng | Sự cố, khách lớn, hạn nộp thuế: làm ngay | Quy trình, tuyển người, sản phẩm mới, sức khoẻ: chặn giờ cố định |
| Không quan trọng | Phần lớn tin nhắn, cuộc gọi: giao lại hoặc gom giờ trả lời | Lướt mạng "cập nhật thị trường": cắt bớt |
Cách sửa: tôi chặn hai buổi sáng mỗi tuần cho ô "quan trọng, không khẩn cấp", tắt điện thoại trong khung giờ đó và báo trước cho đội. Lúc đầu thấy khó chịu, vì cảm giác "không có mặt". Nhưng nhiều việc khẩn cấp vốn sinh ra từ những việc quan trọng bị bỏ quên, nên khi ô quan trọng được làm đều, số việc khẩn cấp cũng bớt dần.

3. Ông chủ là nút cổ chai
Đây là kiểu trì hoãn đặc trưng của chủ doanh nghiệp: mình không làm việc của mình, và người khác cũng không làm được việc của họ vì đang chờ mình duyệt. Báo giá chờ duyệt, thiết kế chờ duyệt, tuyển người chờ phỏng vấn vòng cuối. Mỗi việc chờ một ngày, cả công ty chậm cả tháng.
Cách sửa: tôi viết ra những quyết định nào nhân viên được tự làm, theo ngưỡng: báo giá trong khung giá đã duyệt, chi dưới một mức tiền nhất định, đổi lịch hẹn với khách. Việc nằm trong ngưỡng thì không cần hỏi tôi. Danh sách này ngắn lúc đầu và dài dần theo độ tin cậy. Trì hoãn của ông chủ giảm đi rất nhiều khi ông chủ bớt là người phải quyết mọi thứ.
Nếu mọi việc trong công ty đều phải chờ bạn, bạn không phải là người bận nhất. Bạn là chỗ tắc đường.

Đọc sâu hơn trong sách
21 Bí Quyết Đập Tan Trì Hoãn
Từ một người bận rộn đến một hệ thống tự chạy — X10 hành động, X10 kết quả
Ebook473 trang499.000đKhóa học video
học 2 năm1.999.000đCombo Ebook + Video
tiết kiệm 399.000đ2.099.000đ
4. Chờ đến lúc làm được hoàn hảo
Người làm chủ thường có tiêu chuẩn cao, và tiêu chuẩn cao là lý do rất hay để không bắt đầu. "Khi nào có thời gian ngồi làm cho đàng hoàng" là câu rất nhiều chủ doanh nghiệp, kể cả tôi, từng nói về bộ tài liệu đào tạo nhân viên.
Nhiều nghiên cứu tâm lý coi trì hoãn là cách né một cảm giác khó chịu: sợ sai, sợ không đủ tốt, không biết bắt đầu từ đâu. Vì vậy ép mình cố gắng hơn thường không hiệu quả bằng làm cho bước đầu nhỏ đi.
Cách sửa: tôi đổi câu hỏi từ "làm xong việc này" sang "15 phút đầu tiên tôi làm gì". Ví dụ, bộ tài liệu đào tạo có thể bắt đầu bằng 15 phút ghi âm trên điện thoại, giải thích cách mình tiếp khách, rồi nhờ người gõ lại. Bản đầu sẽ xấu. Nhưng bản xấu đã có mới sửa được; bản đẹp trong đầu thì không ai dùng được.
5. Không có nhịp kiểm tra
Kế hoạch năm mà chỉ mở ra vào cuối năm thì chỉ còn là bản tổng kết những việc không làm. Không ai trong công ty có quyền nhắc ông chủ, nên ông chủ phải tự dựng một nhịp nhắc mình.
Cách sửa: tôi theo vòng lập kế hoạch → làm → kiểm tra → điều chỉnh, nhưng chia nhỏ theo tuần. Mỗi chiều thứ Sáu, một giờ cố định, tôi trả lời bốn câu:
- Tuần này tôi đã đặt bao nhiêu giờ cho việc quan trọng, và dùng thật bao nhiêu?
- Việc nào trễ, và bước nhỏ hơn tiếp theo của nó là gì?
- Quyết định nào tôi đang giữ mà lẽ ra đã giao được?
- Tuần sau, ba ô quan trọng nhất trong lịch là gì?
Tuần đầu tiên tôi làm khác đi thế nào
Nếu bạn đang thấy mình trong những dòng trên, đừng sửa cả năm điều một lúc. Đó lại là một kiểu trì hoãn khác. Tôi bắt đầu như sau:
| Ngày | Việc nhỏ |
|---|---|
| Thứ Hai | Chọn đúng một việc quan trọng đã trễ lâu nhất; viết bước 15 phút đầu tiên của nó |
| Thứ Ba | Chặn hai khung giờ trong tuần cho việc đó, báo cho đội biết |
| Thứ Tư | Liệt kê 5 quyết định nhân viên đang phải chờ mình; giao lại 1 quyết định có ngưỡng rõ |
| Thứ Năm | Làm bước 15 phút; làm xấu cũng được |
| Thứ Sáu | Một giờ nhìn lại với bốn câu hỏi ở mục 5 |
Kế hoạch không chạy hiếm khi vì kế hoạch sai. Phần lớn vì nó chưa bao giờ được biến thành một giờ cụ thể trong một ngày cụ thể. Và khi đã có thêm thời gian, câu hỏi tiếp theo là dùng nó để làm việc lớn hơn sức mình thế nào; tôi đã viết về điều đó trong bài mượn lực: làm việc lớn khi chưa đủ vốn.
Video liên quan từ kênh Lại Thế Vũ – Dr Land
Nếu bạn thích nghe hơn đọc, các video dưới đây trên kênh YouTube của tôi bàn tiếp chủ đề này.
Bí Quyết Quản Trị: Kế Hoạch Là Danh Sách Việc Làm Hay Chiến Lược Rành Chiến Thắng?
Bí Quyết Vận Hành PDCA Của Apple & Toyota: Từ Bản Vẽ Đến Kết Quả Thực Tế
Xem thêm video và đăng ký kênh YouTube Lại Thế Vũ – Dr Land →
Câu hỏi thường gặp
Chủ doanh nghiệp bận cả ngày thì có phải là trì hoãn không?
Có thể có. Trì hoãn không chỉ là ngồi không; nó còn là làm việc khẩn cấp, dễ, quen tay để né việc quan trọng, khó, chưa chắc kết quả. Một ông chủ trả lời tin nhắn cả ngày nhưng ba tháng chưa viết xong quy trình bán hàng vẫn là đang trì hoãn.
Vì sao biết việc quan trọng mà vẫn không làm?
Nhiều nghiên cứu tâm lý coi trì hoãn là cách né một cảm giác khó chịu (sợ sai, sợ bị đánh giá, không biết bắt đầu từ đâu) hơn là do thiếu kỷ luật. Vì vậy cách sửa hiệu quả thường là làm cho bước đầu tiên nhỏ và rõ hơn, chứ không phải tự ép mình cố gắng hơn.
Câu "nếu… thì…" giúp chống trì hoãn thế nào?
Thay vì "tuần này sẽ viết quy trình", bạn viết "nếu 7 giờ sáng thứ Hai, thì tôi mở tệp quy trình và viết mục 1 trong 30 phút". Ý định gắn với thời điểm và hành động cụ thể dễ được thực hiện hơn hẳn ý định chung chung; đây là kỹ thuật được nghiên cứu nhiều trong tâm lý học hành vi.
Bao lâu thì nên xem lại kế hoạch?
Tôi xem theo nhịp tuần: một giờ cố định mỗi tuần để đối chiếu việc đã làm với kế hoạch, chuyển việc trễ thành bước nhỏ hơn và quyết định giao lại cho ai. Nhịp quý dùng để sửa chính bản kế hoạch.

Đọc sâu hơn trong sách
21 Bí Quyết Đập Tan Trì Hoãn
Từ một người bận rộn đến một hệ thống tự chạy — X10 hành động, X10 kết quả
Ebook473 trang499.000đKhóa học video
học 2 năm1.999.000đCombo Ebook + Video
tiết kiệm 399.000đ2.099.000đ

