Lại Thế Vũ®

Kinh nghiệm lãnh đạo · Người kế cận

Chuyển giao kinh nghiệm cho người kế cận: vì sao khó, tôi làm gì

Quy trình thì viết ra được, bàn giao trong một buổi. Thứ khó trao lại nhất là kinh nghiệm: cái biết vì sao lúc này nên làm thế này chứ không phải thế kia. Tôi đã mất khá nhiều thời gian mới hiểu rằng thứ đó không truyền được bằng tài liệu, mà phải truyền bằng cách khác.

Đăng ngày 19/11/2026 · Lại Thế Vũ · Đọc khoảng 9 phút

Chuyển giao kinh nghiệm cho người kế cận: ghi lại quyết định, làm thật rồi soi lại, chuyển giao theo ngưỡng
Quy trình bàn giao được trong một buổi. Kinh nghiệm phải trao qua quyết định thật, buổi soi lại và từng ngưỡng.

Khi nói về chuyển giao kinh nghiệm cho người kế cận, nhiều chủ doanh nghiệp nghĩ ngay đến bộ tài liệu: quy trình, biểu mẫu, danh bạ đối tác. Tôi cũng từng nghĩ vậy. Tôi từng ngồi viết rất kỹ, bàn giao rất đủ, rồi vẫn thấy người nhận việc lúng túng đúng ở những chỗ quan trọng nhất. Không phải họ kém. Mà vì thứ họ thiếu không nằm trong tài liệu. Bài này là cách tôi hiểu lại chuyện đó, và ba việc tôi đang làm.

1. Vì sao kinh nghiệm khó trao lại nhất

Quy trình trả lời câu làm gì. Kinh nghiệm trả lời câu vì sao chọn cách này, lúc này, và khi nào thì đổi. Phần thứ hai nằm trong đầu người làm lâu năm, dưới dạng những phán đoán gần như tự động: khách này nói vậy nhưng ý thật là gì, nhà cung cấp này chậm lần này có đáng lo không, con số này lệch bao nhiêu thì phải dừng lại.

Tôi thấy có ba lý do khiến phần đó khó trao:

Bạn không trao được kinh nghiệm. Bạn chỉ tạo được điều kiện để người kế cận có kinh nghiệm nhanh hơn và rẻ hơn bạn ngày xưa.

Ba cách trao kinh nghiệm cho người kế cận: nhật ký quyết định, làm thật rồi cùng soi lại, chuyển giao theo ba ngưỡng
Khung tự đặt để minh hoạ. Rút từ Công Thức Giúp Lãnh Đạo Thành Công.

2. Ba cách tôi đang làm

CáchTrả lời câu hỏiCông cụ
Ghi lại quyết địnhVì sao tôi đã chọn như vậyNhật ký quyết định, mỗi quyết định một trang
Cho làm thật rồi cùng soi lạiNgười kế cận đã nghĩ gì, lần sau làm gì khácBuổi soi lại 30 phút sau mỗi việc quan trọng
Chuyển giao theo ngưỡngNgười kế cận được tự quyết đến đâuBa ngưỡng: tiền, rủi ro, khả năng đảo ngược

Trong cuốn sách về lãnh đạo, phần “Học tập và kế thừa” dùng một nhân vật minh hoạ: một chủ chuỗi quán ăn chuẩn bị chuyển giao cho con gái trong khoảng hai năm. Điều ông làm sai đầu tiên cũng là điều tôi từng làm sai: bàn giao giấy tờ trước, bàn giao cách nghĩ sau.

3. Ghi lại quyết định, không chỉ quy trình

Mỗi khi tôi phải quyết một việc không lặp lại hằng ngày, tôi ghi một trang ngắn, viết ngay lúc quyết, không viết lại sau khi đã biết kết quả:

Sau một thời gian, người kế cận đọc nhật ký này sẽ thấy thứ không có trong quy trình: những lần tôi chọn sai, những lần tôi chọn đúng vì may, và những dấu hiệu tôi hay để ý. Tôi cũng giật mình khi đọc lại, vì nhiều “nguyên tắc” của mình hoá ra chỉ là thói quen.

Bìa sách Công Thức Giúp Lãnh Đạo Thành Công

Đọc sâu hơn trong sách

Công Thức Giúp Lãnh Đạo Thành Công

49 công thức theo 7 trụ cột — từ dẫn dắt chính mình đến dẫn dắt một tổ chức tự vận hành

Ebook
1.108 trang
1.699.000đ
Khóa học video
học 2 năm
7.999.000đ
Combo Ebook + Video
tiết kiệm 1.098.000đ
8.600.000đ

Đọc thử miễn phí →

4. Cho làm thật rồi cùng soi lại

Đọc nhật ký giúp hiểu. Làm thật mới tạo ra kinh nghiệm. Vì vậy tôi giao việc thật, có kết quả thật, rồi sau mỗi việc quan trọng ngồi lại khoảng ba mươi phút với bốn câu hỏi:

  1. Em dự định điều gì sẽ xảy ra?
  2. Điều gì đã thật sự xảy ra?
  3. Vì sao có khác biệt?
  4. Lần sau em giữ gì, đổi gì?

Quy tắc của tôi trong buổi này: người kế cận nói trước, tôi nói sau. Nếu tôi nói trước, họ sẽ chỉ gật đầu. Tôi cũng kể một lần tôi từng gặp tình huống giống vậy và đã nghĩ gì, kể cả khi tôi đã làm sai. Một trường hợp giả định: người kế cận đàm phán với nhà cung cấp, chốt được giá tốt nhưng chấp nhận thời hạn giao hàng chặt. Buổi soi lại không phải để khen giá hay chê thời hạn, mà để cả hai thấy em đã cân hai thứ đó thế nào, và lần sau sẽ hỏi thêm câu gì trước khi ký.

5. Chuyển giao theo ngưỡng

Tôi không chuyển giao cả một mảng việc trong một ngày. Tôi chuyển theo ngưỡng, nâng dần khi người kế cận đã quyết ổn nhiều lần ở ngưỡng cũ. Ba thước đo tôi dùng:

Mỗi lần nâng ngưỡng, tôi nói rõ bằng lời và ghi lại, để cả đội biết từ hôm nay ai quyết việc gì. Cách chia quyền theo từng loại việc cho một trưởng nhóm mới, tôi đã viết thành bảng trong bài ma trận giao quyền cho trưởng nhóm mới. Ở đây tôi chỉ nhấn một điều: ngưỡng là để kinh nghiệm được tích lại an toàn, không phải để thử lòng người kế cận.

6. Những điều tôi tránh và checklist

Tôi không nghĩ có cách nào làm người kế cận giỏi ngay. Nhưng tôi tin có cách làm họ đỡ phải trả học phí mà chính tôi đã trả. Bài viết là chia sẻ kinh nghiệm cá nhân, mỗi tổ chức cần điều chỉnh theo hoàn cảnh của mình.

Video liên quan từ kênh Lại Thế Vũ – Dr Land

Nếu bạn thích nghe hơn đọc, các video dưới đây trên kênh YouTube của tôi bàn tiếp chủ đề này.

Video: Bí Quyết Vận Hành PDCA Của Apple & Toyota: Từ Bản Vẽ Đến Kết Quả Thực Tế►

Bí Quyết Vận Hành PDCA Của Apple & Toyota: Từ Bản Vẽ Đến Kết Quả Thực Tế

Video: 6 Chỉ Số Vàng Của Người Lãnh Đạo Giúp Xây Dựng Đội Ngũ Bán Hàng Ngàn Người►

6 Chỉ Số Vàng Của Người Lãnh Đạo Giúp Xây Dựng Đội Ngũ Bán Hàng Ngàn Người

Xem thêm video và đăng ký kênh YouTube Lại Thế Vũ – Dr Land →

Câu hỏi thường gặp

Chuyển giao kinh nghiệm cho người kế cận mất bao lâu?

Không có con số chung. Tôi không đo bằng thời gian, mà bằng ngưỡng: người kế cận đã tự quyết được loại việc nào, ở mức tiền và mức rủi ro nào, mà kết quả vẫn ổn qua nhiều lần. Có người qua ngưỡng đầu sau vài tháng, có loại quyết định cần vài năm.

Viết sổ tay quy trình có đủ để bàn giao không?

Đủ cho phần việc lặp lại. Không đủ cho phần cần phán đoán. Sổ tay trả lời câu làm gì, còn người kế cận cần câu vì sao chọn cách này và khi nào thì đổi. Phần đó tôi ghi bằng nhật ký quyết định.

Người kế cận làm sai thì có nên làm lại thay họ không?

Nếu sai ở việc có thể sửa được, tôi để họ tự sửa và cùng soi lại sau đó. Nếu sai ở việc khó đảo ngược, như ký hợp đồng lớn, cho thôi việc, cam kết tiền, thì việc đó chưa nên nằm trong ngưỡng của họ ngay từ đầu.

Người kế cận là con cái trong gia đình thì có khác không?

Cách làm như nhau, nhưng tôi thấy cần rõ ràng hơn: ngưỡng nào, đánh giá theo tiêu chí gì, ai được nói ý kiến cuối. Không rõ thì người kế cận khó được nhân viên công nhận, và chuyện công việc dễ lẫn vào chuyện nhà.

Bìa sách Công Thức Giúp Lãnh Đạo Thành Công

Đọc sâu hơn trong sách

Công Thức Giúp Lãnh Đạo Thành Công

49 công thức theo 7 trụ cột — từ dẫn dắt chính mình đến dẫn dắt một tổ chức tự vận hành

Ebook
1.108 trang
1.699.000đ
Khóa học video
học 2 năm
7.999.000đ
Combo Ebook + Video
tiết kiệm 1.098.000đ
8.600.000đ

Đọc thử miễn phí →

Đọc tiếp